و حتى تابعين تا حدودى حل كردند . البته اين كه چنين كارى تا چه حد با مبانى دينى و عقلى سازگار بود ، مسألهء ديگر است . دربارهء ضعف روايى غير شيعه روايتى زيبا از طريق امام صادق عليه السّلام نقل شده است : يظن هؤلاء الذين يدّعون انّهم فقهاء علماء انّهم قد أثبتوا جميع الفقه و الدين ممّا يحتاج اليه الامّة و ليس كل علم رسول الله علّموه و لا صار اليهم من رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و لا عرفوه و ذلك انّ الشىء من الحلال و الحرام و الاحكام يرد عليهم فيسألون عنه و لا يكون عندهم فيه اثر عن رسول اللّه . « 1 » اينهايى كه خود را از فقيهان و عالمان اسلام مىشمارند و كليهء مسائل فقهى و دينى و هر آنچه را كه مردم به آن محتاجند ، استنباط كرده‌اند ، چيزى از علم رسول خدا نمىدانند و چيزى از رسول خدا به آنها نرسيده است ؛ زيرا هنگامى كه از احكام و حلال و حرام از آنها سؤال مىشود ، از رسول خدا اثرى در آن مسأله پيش آنها وجود ندارد . اين ضعف روايى اهل سنت و اتكاى آنها بر عمل صحابه و تابعين ، به طور طبيعى باعث ضعف بنيهء فقهى آنها گرديد ، زيرا اختلاف نظر و سليقه بين صحابه و تابعين ، به قدرى زياد بود كه جمع كردن آرا و فتاوا را بسيار دشوار مىساخت . ابو زهره دربارهء عصرى كه ابو حنيفه و امام صادق عليه السّلام در آن زندگى مىكردند مىنويسد : و لقد كثر المأثور من فتاوى الصحابة فى ذلك العصر كثرة عظيمة شغلت عقول الفقهاء و اتّخذوها نبراسا فى اجتهادهم فتأثروا بها فى اجتهادهم . « 2 » در آن زمان رواياتى كه حاوى فتاوى صحابه است به قدرى زياد يافت مىشد كه افكار فقها را به خود مشغول كرده بود ، به طورى كه اين روايات را چراغ راه خود در اجتهاد قرار دادند و به شدّت تحت تأثير آن قرار گرفتند . فقهاى اهل سنت علاوه بر اتكا به سيرت صحابه و تابعين ، منابع حكم و فتواى

--> ( 1 ) . تفسير العياشى ، ج 2 ، ص 321 ؛ وسايل الشيعة ، ج 18 ، ص 40 ( 2 ) . الامام ابو حنيفه ، ص 105